aman

is. <ər.>
1. Əmin-amanlıq, əmniyyət, təhlükəsizlik, qorxusuzluq, dinclik.
2. Möhlət, macal, imkan. Aman vermək – macal vermək, imkan vermək, vaxt vermək, rahat buraxmaq. <Molla İbrahim Xəlil:> Gümüş xahiş edənlər bir mərtəbədə çoxdur ki, hətta mənə aman vermirlər ki, iksirin müddəti-təkmilini itmamə yetirəm. M. F. A.. Qazının qısıla-qısıla gəlməyinə ağa artıq etina etməyib, bir az da irəli gəlməyə aman verir və sonra dönüb bir təpik vurur. Ç..
3. Rəhm, mərhəmət. Düşmənə aman yoxdur. – Ovçuda aman olur; Əlində kaman olur; Oxlama, yar, könlümü; Ox dəysə, yaman olur. (Bayatı). Aman vermək – rəhm etmək, mərhəmət etmək, əfv etmək, bağışlamaq. Get, düşmənə aman vermə davada; Batır suda, vur quruda, havada! S. V..
4. İmdad, yardım, kömək, nicat, mərhəmət diləyi. Aman istəmək. – Amana gələnin boynunu qılınc kəsməz. (Ata. sözü). Yandı bağrım, döndü qana; Bir namə yaz Divarqana; Daha səndən aman olmaz. A. A..
5. Taqət, qüvvət, güc. Dad edib suzəni çəkdim əlindən; Qoymadı canımda aman ayrılıq. (Qoşma). Amanı kəsilmək (qırılmaq) – üzülmək, əldən düşmək, yorulmaq, taqətdən düşmək. Amanını kəsmək – yormaq, üzmək, əldən salmaq, taqətdən salmaq. Soyuq əsgərin amanını kəsdi.
6. nida. Can ağrısı, həyəcan, fəryad, iztirab, qorxu və s. hissləri ifadə edir. Aman, başım ağrıyır. Aman, sancıdan öldüm! Aman, qıçım sındı! – Gözlə zülfün bad vurar; Bad əlindən dad vurar; Dərddən aman deyənin; Boynunu cəllad vurar. (Bayatı). Ay sevdiyim, səndən qeyri kimim var; Gəl üstümə, aman, öldüm, dad, öldüm! M. V. V.. Nələr gördün, aman, Vaqif! Nə qansızmış zaman, Vaqif! S. V.. // Heyrət, təəccüb bildirir. Aman, bu sənsən! Aman, bu nədir?
7. nida. Rica, xahiş, yalvarış bildirir (bəzən «amandı», «amandır» şəklində işlənir). Gecə-gündüz fikrim-zikrim, əzbərim; Üzüldü taqətim, aman, bəri bax! M. P. V.. Ey yığılan canlar, siz olun tanrı; Amandı, qoymayın yar oyanmasın. Q. Z.. Məni yandırma, amandır; Ürəyim dopdolu qandır. M. Ə. S.. // Yenə həmin mənada bəzən «günüdür» sözü ilə bərabər işlənir. Aman günüdür, onu tək qoyma. Aman günüdür, tək getmə. Aman günüdür, özünü gözlə.
8. nida. Narazılıq, şikayət, nifrət bildirir (çox vaxt «əlindən» sözü ilə birlikdə). Aman yaman yoldaş əlindən! – Vaqif deyir: sənin əlindən aman; Mən biçarə nə havalı sevmişəm. M. P. V..
◊ Aman evi – daldalanacaq yer, pənah gətiriləcək yer. (Qarabağ xanı Pənah xan bu fikirdə oldu ki), . . möhkəm bir bina və qala tikilsin. Bir hadisə üz verdiyi zaman ora məskən; tənglik və bolluq vaxtında isə aman evi olsun. A. B.. And-aman eləmək – bax and-aman.

Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti. 2009.

Look at other dictionaries:

  • aman — [ amɑ̃ ] n. m. • 1731; mot ar. ♦ En pays musulman, Octroi de la vie sauve à un ennemi ou un rebelle vaincu. Demander l aman : faire sa soumission. « Le F. L. N. contraint par la force à demander l aman » (F. Mauriac). ⊗ HOM. Amant. ● aman nom… …   Encyclopédie Universelle

  • aman — AMÁN interj., subst. 1. interj. (înv.) Îndurare! iertare! 2. subst. (În expr.) A fi (sau a ajunge) la aman = a fi (sau a ajunge) la mare strâmtoare. A lăsa (pe cineva) la aman = a părăsi (pe cineva) când are nevoie de ajutor. – Din tc. aman.… …   Dicționar Român

  • aman — aman; aman·dine; aman·ist; aman·i·top·sis; aman·u·en·sis; aman·ta·dine; …   English syllables

  • aman — àmān [b] (II)[/b] uzv. DEFINICIJA 1. zaboga!, ob. u značenju kao »za boga miloga!« (u čuđenju) 2. budi milostiv!, oprosti!, pomozi! (kada se traži milost, oproštaj ili pomoć) [Aman pomagaj!] 3. boga mi!, vjere mi!, duše mi! itd. (za pojačavanje)… …   Hrvatski jezični portal

  • aman — àmān [b] (I)[/b] m <G amána> DEFINICIJA reg. pov. milost, samilost, sažaljenje, oprost [pasti komu na aman preklinjati koga za milost] ETIMOLOGIJA tur. ← arap. ämān …   Hrvatski jezični portal

  • Aman — Le nom est porté dans le Haut Rhin, mais aussi dans le Sud Est (04, 38, 83). Dans le premier cas, c est une variante d Ammann, Amtmann, nom désignant un intendant, un bailli (cf. l allemand Amtmann ), parfois aussi un employé ou un domestique.… …   Noms de famille

  • amán — (Del ár. amān, seguridad). m. Entre los musulmanes, seguridad o cuartel que pide quien se rinde …   Diccionario de la lengua española

  • åmån — åmån, Voigtei im schwedischen Län Jönköping, darin Calmar …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Aman — Aman, 1) Nebenfluß des Irtisch (s.d.); 2) so v.w. Behringsstraße …   Pierer's Universal-Lexikon

  • Aman — A plain weave cotton fabric made in the Levant, always dyed blue. Made from fairly coarse yarns, about 10 s to 14 s warp and weft and used for curtains …   Dictionary of the English textile terms

  • aman- — *aman germ.: Quelle: Personenname; Sonstiges: Reichert, Lexikon der altgermanischen Namen 2, 1990, 460 (Amanung) …   Germanisches Wörterbuch

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.